Tashqi Nafas Olish Funksiyasi Ko’rsatkichlari va O’pkaning Asosiy Statik Hajmlari

Tashqi Nafas Olish Funksiyasi (TNF) Asosiy Ko’rsatkichlari

1. Asosiy Spirometrik Ko’rsatkichlar:

• FZhEL (FVC) – Majburiy hayotiylik sig’imi: Maksimal chuqur nafas olishdan so’ng, kuch bilan chiqarilgan maksimal havo hajmi

• OFV₁ (FEV₁) – Birinchi soniyadagi majburiy ekspirator hajm: Birinchi soniyada chiqarilgan havo hajmi

• OFV₁/FZhEL nisbati (FEV₁/FVC) – Tiffno indeksi

• MOF 25-75% (MMEF) – O’rtacha majburiy ekspirator oqim: Ekspiratsiyaning o’rtacha 50% qismidagi oqim tezligi

• PОV (PEF) – Pik ekspirator oqim: Nafas chiqarishning eng yuqori tezligi

2. Havo Oqimi Ko’rsatkichlari:

• MIF 50% – Maksimal inspirator oqim

• MOF 50% – Maksimal ekspirator oqim

• Oqim-hajm egri chizig’i

O’pkaning Asosiy Statik Hajmlari

1. To’rt Asosiy Hajm:

• TO (TV) – Nafas hajmi: Odatiy nafas olish vaqtida o’pka ichiga olingan yoki chiqarilgan havo hajmi (500 ml)

• ROV (IRV) – Nafas olish zaxira hajmi: Odatiy nafas olishdan keyin, maksimal chuqur nafas olish orqali o’pka ichiga olinadigan qo’shimcha havo hajmi (3000 ml)

• ROV (ERV) – Nafas chiqarish zaxira hajmi: Odatiy nafas chiqarishdan keyin, kuch bilan chiqariladigan qo’shimcha havo hajmi (1100 ml)

• OOL (RV) – Qoldiq hajm: Maksimal nafas chiqarishdan keyin ham o’pkada qoladigan havo hajmi (1200 ml)

2. To’rt Asosiy Sig’im:

• ЖЁЛ (VC) – Hayotiylik sig’imi: Maksimal nafas olishdan so’ng, kuch bilan chiqarilgan maksimal havo hajmi (TO + ROVich + ROVech = 4600 ml)

• OOL (RV) – Qoldiq hajm (yuqorida keltirilgan)

• FOYOL (FRC) – Funktsional qoldiq sig’imi: Odatiy nafas chiqarishdan keyin o’pkada qolgan havo hajmi (ROVech + OOL = 2300 ml)

• OYL (TLC) – Umumiy o’pka sig’imi: Maksimal nafas olish vaqtida o’pkada bo’lgan havo hajmi (TO + ROVich + ROVech + OOL = 5800 ml)

Klinik Ahamiyati

Bu ko’rsatkichlar nafas olish tizimining funktsional holatini baholash, obstruktiv (bronxial astma, surunkali bronxit) va restriktiv (fibroz, plevrit) o’pka kasalliklarini farqlash, davolash samaradorligini baholash uchun ishlatiladi.